Yatırım Yapılacak Ülkeler ve Teşvikleri




ulkelerDünya ekonomisinin yakın dönem geleceğine, gelişmekte olan ülkeler damgasını vuracak. Özellikle talep yaratma açısından bakıldığında krizle boğuşan klasik pazarlar yerine alternatif pazarlar öne çıkıyor. Bu açıdan resesyondan çıkış için tüm gözler gelişmekte olan ülkelerin göstereceği performansta. Türk şirketleri de yıllardır ihracatçı olarak girdikleri yeni pazarlarda bu yüzden artık yatırımcı olarak da yer alıyor. Hedef, pazarlara yakın olmak ve rekabette avantajlı konuma yükselmek. Ekonomist olarak, hızlı büyüyen ve Türk şirketlerin yatırım atağında olduğu ülkelere yönelik bir araştırma yaptık. 5 yıllık gelecekte ekonomileri yüzde 30 ile 80’in üzerinde büyüyecek 12 ülkenin pazar koşullarını araştırdık. Önümüzdeki 5 yılda ekonomilerini 7 trilyon doların üzerinde büyütecek 12 ülkede iş yapan insanlardan kritik tavsiyeler aldık.

Yaşanan ve halen etkisi süren global kriz pek çok ülkenin canını yaktı, yakmaya da devam ediyor. Oysa durum Türkiye ve Türk şirketleri için biraz daha farklı. Dünya coğrafyasını derinden sarsan kriz ortamının Türk işadamına, kabuğunu kırma fırsatı yarattığı bir gerçek.

Yalnızca bu yıl AB dışına Türkiye’den gerçekleşen ihracat yüzde 34 oranında yükseldi ki, bıı rakamlar bile Türk özel sektörünün alternatif pazarlar bulmasındaki becerisini göstermeye yetiyor.

Artık Türk işadamı dünya pazarlarına açılmada kendine daha fazla güveniyor. Hem de mal satmak için gittiği pazarlarda, artık yatırımcı olarak da bulunuyor. Fabrika kuruyor, mağaza açıyor, otel yatırımı yapıyor.

Dünya rekabetinde öne geçebilmek için geleceğin yıldızı olarak gördüğü ülkelerde dev bütçeli sanayi yatırımları gerçekleştiriyor.

Türklerin bu ülkelerde yatırımcı olarak bulunmaları yakın gelecekte çok büyük avantajlar ortaya koyacak.

Çünkü Türk iş dünyasının yatının yaptığı bölgelerde yakın gelecekte dünya ekonomilerine yön verecek ülkeler var.

Her biri ekonomilerini 5 yıl içinde yüzde 30-80 oranında büyütecek olan bu ülkeler, yatırımcı olarak bulunan şirketlere çok şey vaad ediyor. Ekonomist farkı ile yaptığımız çalışma, bu ülkelerle ilişki kurulma yöntemlerini, ne tür teşvikler alınabileceğini, altın değerindeki önerileri içeriyor…

FAS
İLK MÜTEAHHİTLER KEŞFETTİ

Afrika’nın kuzey batısında yer alan Fas, son yıllarda gerçekleştirdiği istikrarlı büyümeyle 2002’de bin 300 dolar olan kişi başına milli gelirini, 2011 sonunda 3 bin dolar düzeyine çıkarmayı başardı.

Geçtiğimiz yıl yüzde 47lik artışla 921 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiğimiz Fas, Türk şirketlerinin yatırım gündeminde de yer tutuyor. Örneğin Yiğit Akü, yılda 500 bin adet akü kapasiteli bir fabrika kurdu. Yaklaşık üç yıl önce Fas pazarına giren BİM, 80’in üzerinde mağazasıyla ülkenin en büyük perakende zinciri haline gelmiş durumda. Önümüzdeki dönemde bu sayının çok da artması bekleniyor. Zira son birkaç ayda Doğu Marmara Kalkınma Ajansı’ndan Orta Anadolu ihracatçı Birlikleri’ne, İzmir Ticaret Odası’ndan Gaziantep Sanayi Odası’na kadar birçok kurum Fas’a işadamlarıyla çıkarma yaptı ya da yapmaya hazırlanıyor.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Gümrükten ürün çekilme süreci hem dünya, hem de bölgesel ortalamanın altında olan Fas, dış ticaret rejimini I i be ra I leşti rmeye devam ediyor. 2009 yılında çıkılan Finans Yasası’yla yüzde 35 olan sanayi ürünleri gümrük vergisi yüzde 25’e indi. Gümrük vergisi indirimlerinin daha hissedilir hale geleceği 2015 yılına doğru ve özellikle sanayi ürünlerinin büyük bölümünde vergi muafiyetinin başlayacak.

OSMAN KOCAMAN
Türk-Fas İş Konseyi Başkam
“YEREL ORTAK ŞART”

Fas’ın yatırım ortamı en iyi ülkelerden biri olduğunu söyleyebilirim. Fakat başarılı olmak için yerel ortak şart. Benim Fas’taki şirketimde de yerel bir ortağım var. Özel sektör bizim kadar gelişmiş değil ama biraz araştırılırsa mutlaka yerel ortak bulunur. Fas’ta şirket kurma maliyetleri düşüktür. En iyi taraflarından biri de Türk personel çalıştırmanıza sıcak bakarlar. Yatırım için rahatlıkla tavsiye ederim.

GÜNEY AFRİKA
BÖLGESİNİN DİNAMOSU

Afrika’nın en büyük ekonomisi olan Güney Afrika, Sahra altı Afrika bölgesinin toplam GSYİH’sinin yaklaşık yüzde 50’sini tek başına gerçekleştiriyor. Zengin maden kaynaklarına sahip ülke, Afrika’da Nijerya’dan sonra en çok yabancı sermaye çeken ülke olarak da dikkat çekiyor.

Dış Ticaret Müsteşarlığı’na göre, Güney Afrika’da Türk firmaları tarafından yapılan yatırımların miktarının 460 milyon dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Türk şirketleri, başta beyaz eşya, madencilik ve tekstil sektörlerine yönelmiş durumda. Hatırlanacağı gibi Arçellk, Güney Afrika Cumhuriyeti’nin en önemli beyaz eşya üreticisi Defy’i geçtiğimiz yıl satın almıştı. Zorlu Grubu, Pretoria yakınlarında 8 bin metrekare alan üzerine kurduğu fabrikada perde üretiyor. Uludağ Tekstil ve Sesli Battaniye de Güney Afrika’da iş yapan şirketler olarak dikkat çekiyor. Siyahların ticari hayatta daha fazla rol alabilmeleri için uygulanan ‘Siyahları güçlendirme Programı’na da dikkat etmekte yarar var. Türk işadamlarının siyahlarla yapacağı işbirlikleri kapıları daha rahat açabilir.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Afrika’daki en modern ulaştırma ve haberleşme altyapısına sahip olan Güney Afrika, gelişmekte olan ülkelerle kıyaslandığında en ucuz iş gücüne sahip ülkelerin başında geliyor. Modern bir bankacılık ve finans sektörüne sahip ülkede elektrik son derece ucuz.

TAMER TAŞKIN
Türk-Güney Afrika iş Konseyi Başkanı
İŞ TARZI AVRUPA İLE AYNI”

Güney Afrika çok önemli fırsatlar sunuyor. Bir kere yatırıma çok açık bir ülke olduğunu söyleyebilirim. Her şeyi ithal ediyor. Bankacılık sistemi kuvvetli ve siyasi istikrara sahip. Diğer Afrika ülkelerine benzemez, iş yapma tarzı Amerika’da Avrupa’da neyse Güney Afrika’da da odur. Türk iş adamlarımız rahatlıkla bu pazara gidebilir.

KENYA
TÜRK YATIRIMI ARTIYOR

2012-2016 yıllan arasında yıllık ortalama yüzde beş büyümesi beklenen Kenya, Doğu Afrika’nın ulaşım, flnans ve iletişim merkezi olarak dikkat çekiyor. 200’ün üzerinde uluslararası şirketin Doğu Doğu Afrika yönetim merkezi Nairobi’de yer alıyor.

43 milyonluk ülke sorunlarına karşın, Türk şirketleri için önemli fırsatlar İçeriyor. Bunu fark eden şirketler son dönemde Kenya’yı daha çok radarına almış durumda. 2008’de 70 milyon dolar olan İhracatımız geçen yıl 200 milyon dolara kadar yükseldi. Kenya’da İnşaat malzemeleri, otel ekipmanları, halı, elektronik eşya, deri, kozmetik ürünler, konfeksiyon ticareti, müteahhitlik, turizm, restoran işletmeciliği, un fabrikaları kurulumu, hazır mutfak üretimi, gibi alanlarda faaliyet gösteren 30’un üzerinde Türk işletmesi mevcut.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Kenya’ya yatırım yapan işadamları, Kenya, Tanzanya, Uganda, Ruanda ve Burundi tarafından kurulan Doğu Afrika Topluluğu Pazarı’na ve Doğu ve Güney Afrika Ortak Pazarı’na (COMESA) tercihli giriş imkanına sahip. Gerçekleşen yatırımlara yurt dışından ithal edilen makine ve teçhizat için KDV ödenmemesi, yatırım bedeli elde edilene kadar kurumlar vergisinden muafiyet gibi teşvikler sağlanıyor. Bu arada hükümetin bazı anahtar sektörlerde yatırımı canlandırmak için önümüzdeki yıllarda vergi indirimlerine gitmesi bekleniyor.

“İNSANLAR ÇOK SICAK”

100 milyon dolarlık yatırım planının ilk fazını Nairobi’de LTK Home yapı marketini açarak başlattık. Kenya çok önemli bir pazar. Doğu Afrika’ya giriş kapısı. Bankacılık sistemi diğer Afrika ülkelerine göre de gelişmiş, insanları sıcak ve düzgün. Yerel ortak ile hareket etmek yararlı olur. Biz Kenya’nın önemli iş gruplarından Zynamat İle ortaklık kurduk.

MISIR
İLİŞKİLER DAHA İYİYE GİDİYOR

Arap Baharı’ndan en olumsuz etkilenen ülkelerin başında gelen Mısır, Türk İş adamlarının en fazla yatırım yaptığı ülkelerin başında geliyor. Bu yılın sekiz ayında iki ülke arasındaki ticaret hacmi 3.5 milyar dolar seviyesine ulaştı. Arap ülkeleri içinde dördüncü büyük ekonomi olan Mısır, AB’ye gümrüksüz mal satma avantajıyla birçok şirketi cezbediyor. Yüksek istihdam ve diğer girdi maliyetlerinden ötürü özellikle Çin ile rekabet edemeyen birçok şirket soluğu Mısır’da alıyor. Türkiye’nin Mısır’da 2 milyar dolara yakın yatırımı bulunuyor. Ülkede 250’nin üzerinde Türk şirketi faaliyet gösteriyor. Mısır’daki Türk yatırımları, yüzde 80 oranında tekstil ve hazır giyim alanında yoğunlaşmış durumda. Türk şirketleri yaklaşık 40 bin Mısırlı’ya da istihdam sağlıyor.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Mısır’a yatırım yapacak şirketlerin ve tesislerinin karları ve ortakların bu kardaki hisseleri Ticari Gelir ve Sanayi Aktiviteleri Vergisi ve Sermaye Karları vergisinden, aktivitenin başlamasını takip eden mali yıldan başlayarak beş yıl süresince muaf. Bu süre yeni sanayi bölgelerinde, yeni kentsel alanlarda ise 10 yıla çıkıyor. Aynı koşullar Gelişme Sosyal Fonu’ndan finanse edilen yeni projelerde de geçerli. Eski Vadi dışında kalan yerlerde muafiyet süresi 20 yılı buluyor. Kurumlar Vergisi yüzde 42den yüzde 20ye, gelir vergisi yüzde 32den yüzde 20ye indirildi.

ZUHAL MANSFİELD
Türk-Mısır iş konseyi Başkanı
“BÜYÜK YATIRIM FIRSATLARI VAR”

Her pazarda olalım ama Afrika’da yatırım yapalım. 2007de 53 milyar dolar olan yabancı sermaye girişi, geçen yıl 80 milyar dolar oldu. Bu rakamın 2015’den önce 120 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Sadece bu tablo bile Kıta Afrika’sının gelecekteki rolünü değiştiriyor. Mısır ise, önümüzde çok büyük işbirliği, ticaret ve yatırım imkanları vaat ediyor.

NİJERYA
PETROLÜ İLE DAHA DA ÖNE ÇIKACAK

200 milyon nüfusuyla Afrika’nın en büyük ekonomilerinden biri olan Nijerya, 10 milyon zenginiyle de ciddi potansiyel taşıyor. Diğer birçok Afrika ülkesinin aksine dış ticaret fazlası veren bir ülkelerden biri olarak dikkat çeken Nijerya, petrol fiyatlarının da etkisiyle özellikle son 10 yılda ekonomik olarak ciddi büyüme gösterdi. 2006’da 83 milyon dolar olan Türkiye’nin ihracatı, geçtiğimiz yıl 400 milyon dolara çıktı. Türk şirketleri için başta tüketim malları olmak üzere birçok alanda ihracat fırsatı sözkonusu.

Bugüne kadar Nijerya’ya daha çok inşaat sektöründeki şirketler ilgi duymuş ve yatırım yapmıştı. Son yıllarda ise hemen her sektörden ilgi var. Birçok iş adamı derneği Nijerya’ya seyahatler düzenliyor. Hatta DEİK öncülüğünde Nijerya’da Türk KOBİ’lerln yatırım yapacağı bir OSB kurma fikri de dillendiriliyor. Önümüzdeki dönemde Nijerya’nın Türk şirketlerinin daha fazla radarında olacağı kesin.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

ihracata dayalı yatırımları teşvik amacıyla kurulan Nijerya ihracata Dayalı İşleme Bölge Otoritesi, yatırımcılarına her tür desteği sağlıyor. Gümrük vergisinden muaf teçhizat ve hammaddenin girişine izin verilirken, üretimin azami yüzde 25’inin mevcut iç piyasada satılabilmesine de imkan tanınıyor. Ayrıca yatırım yapan şirketler kambiyo düzenlemelerinden ve vergilerden de muaf.

HAKAN ÖZEL
Türk Nijerya İş Konseyi Başkanı
‘BATI AFRİKA’NIN EN DİNAMİK ÜLKESİ”

170 milyonluk nüfusuyla Batı Afrika’nın en dinamik ülkesi olan Nijerya ile devlet başkanları seviyesinde oldukça sağlam ilişkilerimiz var. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde Türkiye ve Nijerya’nın stratejik ticari partner olmasını bekliyorum. Nijerya’da yapılan projeleri vaktinde ve istenen kalitede yapacak şirket eksikliği var. Bu yüzden de Türk şirketlerine birçok alanda fırsatlar var.

ÇİN
100 MİLYON ZENGİNİ VAR

Uzun yıllar tüm dünyanın korkulu rüya olarak gördüğü Çin, artık herkesin daha fazla etkin olmak için çabaladığı bir pazar. Son yıllarda ortaya çıkan müthiş tüketim çılgınlığı, 100 milyon zengini ve yıllık 1.7 trilyon dolarlık ithalatı ile Çin artık tehditlerle değil, sunduğu fırsatlarla anılıyor.

Başta ucuz iş gücü olmak üzere yatırımcılara büyük avantajlar sunan Çin’de, Türk yatırımları da artıyor. Türkiye’nin Çin’deki doğrudan yatırımı 350 milyon dolar civarında. Bu rakamın 2015te 500 milyon dolara çıkması bekleniyor.

Çimtaş, Demirdöküm, Fabeks Dış Ticaret, Arçelik-Beko, Ün-sa Ambalaj, Şişecam, Zorlu Tekstil, Sabancı Holding-KordSA ve Fiba Holding-Turkmall Çin’e yatırım yapmış en önemli Türk şirketleri olarak sıralanıyor.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Çin’de 5 özel ekonomi bölgesi bulunuyor. Şirketler, bu bölgelerde kullanılmak üzere ithal edilen mallara ilişkin tarife indirimleri ve vergi avantajlarından yararlanabiliyorlar. Fakat bu bölgelerde ithal edilen ürünler sadece bölge içinde kullanılıp iç piyasada satışa sunulamıyor. Öte yandan Çin’de edindiği en az beş yıllık karı yine Çin’de yatırıma dönüştüren yabancı sermayeli işletmeler, daha önce ödemiş oldukları gelir vergisinin yeni yatırım miktarı kadar tutarını geri alabiliyor.

MURAT SUNGURLU
Türk- Çin Sanayici İş Adamları Derneği Başkanı
İÇİNDE YERELLEŞME ÖNEMLİ’

Çin merkezli kurulmuş tek Türk derneğiyiz. Çin çok büyük bir pazar ve iç tüketime dayalı bir kalkınma modeli uygulanıyor. Halk her gecen gün zenginleşiyor ve dolayısıyla da lüks tüketim çok artıyor. Yatırım için birçok alanda fırsat var. Fakat bunlara rağmen, kolay bir pazar olmadığını da söylemek gerekiyor. Yerelleşme çok önemli. İyi bir yerel ortak olmazsa başarı şansı kolay değil.

AZERBAYCAN
ENERJİDE EN BÜYÜK PARTNER

Kardeş ülke Azerbaycan, Türk iş adamlarının en yoğun iş ve yatırım yaptığı ülkelerin başında geliyor. Uzun yıllar çok yüksek büyüme oranları yakalayan fakat son yıllarda global krizlerin de etkisiyle büyüme oranları düşen ülkede 800 civarında Türk şirketi var.

Azerbaycan’da Türk şirketleri bugüne kadar özellikle müteahhitlik alanında önemli işlerin altına imza attı. Müteahhitlerimizin şu ana kadar aldığı pay 5 milyar dolara yaklaştı. Enerji dışındaki yatırımlarda ise Türkiye ülkede birinci sırada yer alıyor. Önümüzdeki 15 yıl için 50 milyar dolar petrol geliri bekleyen Azerbaycan, Türk şirketleri için hemen her alanda fırsatlar sunmaya devam edecek.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Azerbaycan Cumhuriyeti’nde ihracata ve yabancı sermayeye yönelik devlet yardımları mevzuatı yok. Fakat şirket kurmada birçok bürokratik işlem geçmişe oranla azalmış durumda.

MURAT ŞAKIR
Azerbaycan, Türk Sanayici ve işadamları Derneği Başkanı
“FIRSAT TARIM VE HAYVANCILIKTA”

Avrupa ve dünyada mali krizin hüküm sürdüğü son yıllarda Azerbaycan ekonomisi, ciddi derecede büyüme kaydederek işadamları ve ekonomistlerin ilgisini çekmeği başardı. Bugün 70 milyar doları aşkın gayri safi yurtiçi hasılası ve 40 milyar dolardan fazla petrol fonu birikimi ile yatırımcının cazibe merkezi haline geldi. Azerbaycan’ın tek teşvik vermiş olduğu tarım ve hayvancılık sektörü sahasında işadamlarımız için fırsatlar bulunuyor. Son dönemlerde gelişen turizm sektöründe de iş adamlarımız ister yatırımcı isterse de işletmeci olarak kendilerine yer bulabilir.

KAZAKİSTAN
600 TÜRK ŞİRKETİ VAR

Avrasya’nın en önemli ülkelerinden biri olan Kazakistan, bölgeye açılmak isteyen şirketlerin de gözdesi. Türk iş dünyasının en çok yatırım yaptığı ülkelerden biri olan Kazakistan’da önümüzdeki yıllarda yatırımlarımızın daha da artması bekleniyor. Zira Türkiye ile Kazakistan arasında bir organize sanayi bölgesi kurulması için adımlar atılmış durumda. Hükümetin hedefi, 2011’de 3 milyar dolara ulaşan ticaret hacminin birkaç yıl içerisinde 10 milyar dolara çıkarmak, işte bu iddialı hedefin önemli ayaklarından biri de kurulması planlanan organize sanayi bölgesi olacak. Kişi başına düşen milli gelirini 11 bin doların üzerine çıkarmış ülkede hala birçok fırsatlar var. Şu an Kazakistan’da ayakkabıdan tarıma, sağlıktan kimyaya yaklaşık 600 Türk şirketi bulunuyor. Bu şirketlerin en az 100’ü ise yatırımcı konumunda.

SAĞLANAN TEŞVİKLER

Kazakistan’daki Özel Ekonomik Bölgeler Kanunu’na göre yatırım yapan şirketler, kurumlar gelir vergisinden muafiyet, sıfır oranlı arazi vergisi, kurumsal mal varlığının ortalama yıllık değeri üzerinden sıfır oranlı vergilendirme, üretilen ve tüketilen ürün ve servis ticaretine yönelik KDV muafiyeti, şantiye alanları ve inşaat ve montaj işlerine yönelik KDV muafiyeti gibi haklara sahip.

ÖMER YALÇINKAYA
Türk-Kazakistan İşadamları Derneği Genel Sekreteri
“AVRASYA GÜMRÜK BİRLİĞİ AVANTAJ”

Kazakistan her türlü yeniliğe ve yeni teknolojilere açık. Bu alanda çok ciddi teşvikler de uygulanıyor. Tarımdan hayvancılığa, otomotivden tekstile ve hatta çok bakir olan turizme kadar çok sayıda fırsat var. Fakat bu ülkede artık kolay yoldan ticaret yaparak para kazanma devri kapandı. Her alanda rekabetin olduğu bir pazar haline geldi. Avrasya Gümrük Birliği’nin hayata geçirilmesi ile artık 16 milyonluk değil en az 250 milyonluk daha büyük bir pazara mal ve hizmet sunma imkanı var.

Emrah Gürkan / Ekonomist Dergisi


admin hakkında 1296 makale
Trakya üniversitesi bilgisyar proogramcılığını birincilikle birtirdikten sonra 2014 yılında kendi yazılım şirketini kurdu.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*